Gospodarstwo rolne może być nie tylko miejscem produkcji żywności, lecz także przestrzenią spotkania, poznawania przyrody, tradycji i codziennej pracy na wsi. Na tym założeniu opiera się idea zagród edukacyjnych, które łączą zasoby gospodarstwa i wiedzę jego mieszkańców z prowadzeniem zajęć dla dzieci, młodzieży, rodzin, a także osób dorosłych.

Nauka poprzez doświadczenie

Zajęcia w zagrodzie edukacyjnej różnią się od tradycyjnej lekcji. Ich uczestnicy mogą zobaczyć, dotknąć, powąchać, spróbować, a często również samodzielnie wykonać określone czynności. Dzięki temu poznają procesy, których na co dzień nie mają okazji obserwować.

Mogą między innymi dowiedzieć się:

• skąd pochodzi żywność i jak powstają jej poszczególne produkty;
• jak uprawia się rośliny i pielęgnuje ogród;
• na czym polega opieka nad zwierzętami gospodarskimi;
• jak przetwarza się produkty rolne;
• dlaczego warto chronić środowisko i świadomie wybierać żywność;
• jak dawniej wyglądało życie na wsi oraz czym zajmowali się jej mieszkańcy.

Przykładem może być popularny program „Od ziarenka do bochenka”. Uczestnicy poznają kolejne etapy powstawania pieczywa – od uprawy i zbioru zbóż, przez przygotowanie mąki, aż po wyrabianie i wypiek chleba. Zajęcia mogą dotyczyć również produkcji sera, przygotowywania przetworów, zielarstwa, pszczelarstwa, rękodzieła, tradycyjnych zawodów czy zwyczajów związanych z życiem na wsi.

Jakie warunki powinna spełniać zagroda edukacyjna?

Zgodnie z zasadami Ogólnopolskiej Sieci Zagród Edukacyjnych przedsięwzięcie powinno realizować przynajmniej dwa cele edukacyjne spośród następujących obszarów:

• produkcja roślinna;
• produkcja zwierzęca;
• przetwórstwo płodów rolnych;
• świadomość ekologiczna i konsumencka;
• dziedzictwo kultury materialnej wsi, tradycyjne zawody, rękodzieło i twórczość ludowa.

Podstawą zajęć są rzeczywiste zasoby danego miejsca – między innymi uprawy, zwierzęta, zabudowania, sprzęty gospodarskie, lokalne produkty, tradycje oraz wiedza i umiejętności gospodarzy. Nie ma jednego uniwersalnego programu zagrody. Każda może stworzyć własną ofertę, odpowiadającą jej charakterowi i temu, co rzeczywiście można w niej pokazać.

Korzyści dla uczestników i gospodarzy

Dla dzieci i młodzieży pobyt w gospodarstwie jest okazją do poznania pochodzenia żywności, przyrody i życia na wsi w bezpośredni, angażujący sposób. Ma to szczególne znaczenie obecnie, gdy wiele dzieci zna rolnictwo głównie z książek, internetu i przekazów medialnych.

Z kolei dla mieszkańców obszarów wiejskich prowadzenie zajęć edukacyjnych może być sposobem na wykorzystanie posiadanych zasobów, wiedzy, doświadczenia i pasji. Może także służyć promocji gospodarstwa i jego produktów oraz stanowić dodatkowy kierunek rozwoju i źródło dochodu. Powodzenie takiej działalności zależy jednak między innymi od atrakcyjności programu, przygotowania miejsca, umiejętności pracy z uczestnikami oraz skutecznego dotarcia do szkół, przedszkoli, rodzin i innych zainteresowanych grup.

Ogólnopolska Sieć Zagród Edukacyjnych

Rozwój zagród edukacyjnych w Polsce wspiera Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Oddział w Krakowie, które prowadzi Ogólnopolską Sieć Zagród Edukacyjnych. Sieć upowszechnia edukację w gospodarstwach, promuje ich ofertę oraz zapewnia zrzeszonym obiektom wsparcie doradcze i szkoleniowe.

Nazwa „Zagroda Edukacyjna” jest zastrzeżonym znakiem towarowym. Mogą się nią posługiwać obiekty przyjęte do Ogólnopolskiej Sieci Zagród Edukacyjnych po spełnieniu określonych warunków i uzyskaniu rekomendacji uprawnionego doradcy ośrodka doradztwa rolniczego.

Więcej informacji oraz przykłady działających obiektów można znaleźć na stronie Ogólnopolskiej Sieci Zagród Edukacyjnych.

W kolejnych częściach naszego cyklu pokażemy, jaki potencjał edukacyjny może kryć się w gospodarstwie, kto może ubiegać się o przyjęcie do Sieci oraz jak wygląda przygotowanie programu zajęć i uzyskanie wymaganej rekomendacji. Przedstawimy również informacje o planowanym wsparciu na tworzenie zagród edukacyjnych w ramach Lokalnej Strategii Rozwoju LGD PROMENADA S 12.